Соединение гласных в санскрите

Соединение гласных в санскрите — сандхи (स्वर-सन्धि)

वर्ण — буква

1 правило अवर्ण + अवर्ण = अा

Случаи:

  • नर + अधमः =नराधमः (अ +अ =आ)
  • बालक + अासनम् = बालकासनम् (अ +अा = अा)
  • बाला + अस्मि = बालास्मि (अा +अ =अा)
  • लता + अादि =लतादि (आ + आ = आ)

 2 правило इवर्ण + इवर्ण = ई

Случаи:

  • कवि + ईश्वरः = कवीश्वरः ( इ + ई =ई )
  • गिरि + इन्द्रः = गिरीन्द्रः ( इ + इ = ई ) 
  • मही + ईशः = महीशः ( ई + ई = ई )
  • मही + इन्द्रः = महीन्द्रः ( ई + इ = ई ) 

 3 правило उवर्ण + उवर्ण = ऊ

Случаи:

  • विधु + उदयः = विधूदयः ( उ + उ = ऊ )
  • वधु+ उत्सवः = वधूत्सवः ( ऊ + उ = ऊ)
  • लघु + ऊर्मिः = लघूर्मिः ( उ + ऊ = ऊ ) 
  • भू + ऊर्ध्वम् = भूर्ध्वम् ( ऊ + ऊ = ऊ )

 4 правило ऋ () + ऋ (ॠ) = ॠ

Случаи:

  • पितृ + ऋणम् = पितृ़णम् ( ऋ + ऋ  = ॠ )

 

5 правило अवर्ण + इवर्ण = ए

Случаи:

  • नर + इन्द्रः = नरेन्द्रः ( अ + इ )
  • परा + ईश्वरः = परेश्वरः ( अा + ई )
  • परम + ईश्वरः = परमेश्वरः ( अ + ई )
  • लता + इव = लतेव (अा + इ )

6 правило अवर्ण + उवर्ण = ओ

Случаи:

  • महा + उदकम् = महोदकम् (अा + उ )
  • лигатураा + ऊर्मिः = गлигатураोर्मि (अा + ऊ)

 

7 правило अवर्ण + ऋ = अर्

Случаи:

  • देव + ऋषिः = गेवर्षिः ( अ + ऋ )
  • महा + ऋषिः = महर्षिः ( अा + ऋ )

8 правило अवर्ण + ए/ऐ = ऐ

Случаи:

  • अद्य + एव = अद्यैव ( अ + ए )
  • मत + ऐक्यम् = मतैक्यम् ( अ + ऐ )
  • सदा + एव = सदैव ( अा + ए )
  • महा + ऐरावतः = महैरावतः ( अा + ऐ )

9 правило अवर्ण +  ओ/औ = औ

Случаи:

  • जल + ओघः = जलौघः ( अ + ओ )
  • महा + ओषधिः = महौषधिः ( अा + ओ )
  • गत + औत् सुक्यम् = गतौत् सुक्यम् ( अ + औ )
  • सदा + औत् सुक्यम् = सदौत् सुक्यम् ( अा + औ )

10 правило इवर्ण + अन्यस्वरवर्ण = य् + अन्यस्वरवर्ण अन्यस्वरवर्ण — любая гласная буква)

Случаи:

  • यदि + अपि = यद्यपि ( इ + अ )
  • देवी + अागता = देव्यागता ( ई + अा )
  • गोपी + एषा = गोप्येषा ( ई + ए )
  • वि + अादानम् = व्यादानम् ( इ + अा )

 11 правило उवर्ण + अन्यस्वरवर्ण = व् + अन्यस्वरवर्ण

Случаи:

  • मधु + इदम् = मध्विदम् ( उ + इ )
  • सरयू + अम्बु = सरय्वम्बु ( ऊ + अ )
  • अनु + अयः = अन्वयः ( उ + अ )
  • सु + अागतम् = स्वागतम् ( उ + अा )

12 правило ऋ + अन्यस्वरवर्ण = र् + अन्यस्वरवर्ण

Случаи:

  • मातृ + अादेश = मात्रादेश ( ऋ + अा )
  • मातृ + एषणा = मात्रेषणा ( ऋ + ए )
  • पितृ + अनुमतिः = पित्रनुमतिः ( ऋ + अ )

13 правило ए + स्वरवर्ण (кроме अ) = अय+ तत् स्वरवर्ण (или без слияния)

तत् स्वरवर्ण — эта гласная

Случаи:

  • सखे + अागच्छ = सखयागचछ / सख अागचछ ( ए + अा )
  • मुने + उच्छस = मुनयुच्छस / मुनच्छस (ए + उ )

14 правило एे + स्वरवर्ण (кроме अ) = अाय+ तत् स्वरवर्ण (или अा без слияния)

Случаи:

  • श्रियै + अर्थः = श्रयायर्थः / श्रया + र्थः ( एे + अ )
  • श्रियै + एेक्यम् = श्रियायैक्यम् / श्रिया + एेक्यम् ( एे + एे )

 15 правило ओ + स्वरवर्ण (кроме अ) = अव्+ तत् स्वरवर्ण (или без слияния)

Случаи:

  • प्रभो + एहि = प्रभवेहि / प्रभ हि ( ओ + ए )
  • रघो + एेच्छत् = रघवैच्छत / रघ एेच्छत् ( ओ + एे )

16 правило आै + स्वरवर्ण (кроме अ) = अाव्+ तत् स्वरवर्ण (или अा без слияния)

Случаи:

  • मुनाै + ईक्षिते = मुनावीक्षिते / मुनाक्षिते ( आै + ई )
  • पुत्रै + आैद्धत्थाै = पुत्रावाैद्धत्थाै / पुत्रा आैद्धत्थाै ( आै + आै )

Материалы по теме Сандхи гласных, которые нам дал Свами Джи в распечатанном виде:

Сандхи гласных 1Сандхи гласных 2Сандхи гласных 3Сандхи гласных 4

Добавить комментарий